Participatie wordt ge(s)maakt

10 drempels

Bewoners betrekken verloopt niet altijd zonder slag of stoot. Soms bots je op moeilijkheden waardoor het gewenste resultaat uitblijft. Kortom, er zijn een aantal drempels te overwinnen.

We lieten politici en ambtenaren aan het woord over 10 vaak gehoorde drempels

  • Wat houdt je tegen om bewoners te betrekken?
  • Wat heb je nodig om het eventueel toch te doen?
  • Wat maakt dat jij er toch voor gaat?

Participatie kost geld

De grote meerderheid van de bewonersvragen gaat over meer informatie. Er zijn ook vragen over zaken waar al middelen voor voorzien zijn. Daarnaast zijn er voorstellen waar het bestuur wel achter staat, maar waar nog niet direct middelen voor zijn. Tot slot zijn er ook nieuwe ideeën waarvan bekeken moet worden of ze de investering wel waard zijn. Maak goede ideeën niet meteen monddood door de knip op de portemonnee. Luister en laat je inspireren.

‘Financiële beperkingen zijn een realiteit maar maken niet alles onmogelijk. We proberen de weinige middelen maximaal te benutten. En elkaar goed proberen te verstaan kost absoluut geen geld en lost ook veel op.’ 

Dossiers zijn te complex voor leken

‘Bewoners hebben onvoldoende weet van wat zich op bestuursniveau afspeelt’. Dit kan ongetwijfeld waar zijn, maar verschuil je er niet achter! Stel je als politici open op naar bewoners, geef hen de juiste info in verstaanbare taal, deel je kennis, maak hen wegwijs in de wereld van je bestuur. Je zal zien, bewoners begrijpen meer dan je denkt. Samen met goed geïnformeerde bewoners kom je tot een vruchtbare wisselwerking!

‘Het is belangrijk om bewoners te informeren en hen daardoor ook te leren hoe een bestuur, politiek en administratie werkt. Op die manier krijgen ze wat inzicht in de politieke structuren en voelen ze zich minder buitenstaander.’ 

Participatie kost tijd

Laat je daardoor niet afschrikken! Een gedragen democratie werkt op lange termijn. Een te snelle implementatie kan zich als een boemerang keren en kost nadien nog veel meer tijd. Bovendien hoef je zelf niet alle participatievergaderingen mee te maken. Maak een strategische taakverdeling met andere bestuursleden, gemeenteraadsleden en ambtenaren.

‘Als je bewoners al in de beginfase zaken meegeeft, dan word je achteraf niet teruggefloten en moet je niet terug totaal herbeginnen of veranderen.’

Wij zijn toch verkozen om te beslissen?

Bewoners gaven ons toch een mandaat? Laat ons dan toch beslissen, in eer en geweten? Inderdaad, beslissen blijft dé bevoegdheid van een bestuur. Maar overwogen beslissingen stoelen ook op argumenten en ideeën vanuit bewoners. Luister naar wat bewoners denken en open de dialoog. Hun voorstellen kunnen best verrassend én goed zijn.

Of ga nog wat verder: bewoners kunnen ook bondgenoten zijn. Stap samen naar externe partners en vergroot zo je slagkracht!

‘Bewonersparticipatie betekent niet dat je de macht van de politiek afneemt. Je moet openheid creëren en bewoners de kans geven om ideeën in te brengen.’ 

Je geeft criticasters een forum

Wie de mening van bewoners vraagt, zal ze hoogstwaarschijnlijk ook krijgen. Zo lijkt het wel alsof je kritiek op je eigen beleid organiseert! Toch leert de expertise dat als bewoners ernstig genomen worden, de fase van kritiek weldra ombuigt in een constructief samenspel. Je hoeft ook niet altijd de beste maatjes te zijn, ieder zijn rol!

‘In het begin had ik het gevoel van ‘dat zullen alleen maar bemoeienissen zijn en kritiek’, maar bewoners staan toch wel open voor de dialoog om te komen tot een meer genuanceerd verhaal en dat is wel positief.’

Eigen buurt eerst

‘Bewoners denken enkel aan die ene losse tegel voor hun eigen deur of aan hun eigen belang’. Denk verder dan dit vooroordeel! Geef bewoners ruimte om te groeien. Een individuele vraag en bekommernis geeft betrokkenheid aan en is vaak een eerste, maar belangrijke opstap om te komen tot een inzet voor het algemeen belang van de buurt.

Praktijkvoorbeelden bewijzen dat bewoners niet blijven steken in hun eigen achtertuin, op enkele uitzonderingen na. Laat deze uitzonderingen geen voorafname zijn!

‘Waarom komen mensen? Omdat ze zich betrokken voelen bij thema’s uit hun directe leefomgeving. Heel vaak gaat het in het begin om persoonlijke ergernissen, maar dit is niet slecht, deze thema’s vormen een belangrijke instap om het ruimer verhaal van beleidsvorming te leren kennen.’

Bewonersgroepen installeren is oppositie creëren

Bewonersgroepen zijn geen onvoorwaardelijke medestanders, maar ook geen onvoorwaardelijke tegenstanders. Daarom is het van belang de groep niet te politiseren en te streven naar een verrijkende diversiteit binnen de groep. Om een bewonersgroep op kruissnelheid te houden is het essentieel om als bestuur betrokkenheid te tonen, goede afspraken te maken en tegelijk ruimte en vrijheid te geven aan bewoners om nieuwe ideeën te ontwikkelen.

‘Bewoners samenbrengen leidt ertoe dat bewoners leren om genuanceerder te kijken naar maatschappelijke thema’s, ze leren ook verantwoordelijkheid opnemen. Dat is een belangrijk effect van participatie.’

Je kan niet voor iedereen goed doen

Bewoners zijn geen homogene groep. Je kan dus niet voor iedereen goed doen. Probeer te zoeken naar gemeenschappelijke belangen, maak realistische en haalbare plannen. Maar toon bewoners ook dat er spelregels zijn. Vaak zijn verschillen in mening te overbruggen met een goed opgebouwde discussie, die nooit de persoon maar altijd de zaak bespeelt!

‘Als je bewonersgroepen opricht, mag je niet verwachten dat ze voor alles en nog wat zullen applaudisseren. Ze mogen kritisch zijn, ze mogen dromen, maar liefst realistisch.’

De groep is niet representatief voor de ganse bevolking

Als het wachten is tot een groep een representatieve afspiegeling is van de buurt, dan kan het lang duren vooraleer je aan de slag kan gaan. De een voelt zich aangesproken om mee te participeren, de ander ligt er minder wakker van of volgt het van op de zijlijn. Participatiegroepen trekken nu eenmaal mondige bewoners aan. Stel vooral de vraag of je de mensen bereikt die je wil bereiken! En spoor de groep of andere organisaties aan om stem te geven aan en rekening te houden met de minder mondige buur.

‘Niet iedereen wil participeren dus je hoeft er niet op te wachten, maar je moet wel moeite doen om veel mensen te bereiken en je communicatie zo open mogelijk houden.’

Je creëert snel verkeerde verwachtingen

De mening vragen aan bewoners over de heraanleg van een plein, terwijl intern al beslist is dat er speeltuigen komen, is vragen om moeilijkheden! Maak een duidelijk onderscheid tussen enerzijds bewoners informeren over beslissingen waar niet of nauwelijks meer aan te tornen valt. En anderzijds voorstellen die bewoners interactief kunnen bespreken en waarbij nog ruimte is binnen het beleid tot (her)oriëntatie.

‘We moeten proberen om bewoners zo vroeg mogelijk te betrekken in de beleidsplanning zodat er nog ruimte is voor bewoners om mee te denken. Indien dit niet meer mogelijk is, moeten we eerlijk zijn en duidelijke verwachtingen creëren over waar bewoners wel nog betrokken kunnen worden.’